Websites: Guido Louman | YouTube | LinkedIn | Facebook | XContestAction Pilots Paragliding

GPS voor paragliding




GPS informatie

Op internet en daarbuiten is veel informatie te vinden over de werking van het Global Positioning System (GPS) en het gebruik en de bediening van GPS-ontvangers.

Enkele nuttige links:
GPS Guide for Beginners (Garmin GPS Guides)

Er is echter een stuk minder informatie over het specifieke gebruik van de GPS bij paragliding te vinden; de informatie die wel beschikbaar is is veelal onvolledig. Op deze pagina’s beoog ik een zo compleet mogelijk beeld te geven van alle GPS-gerelateerde zaken die voor paragliding van belang kunnen zijn.

GPSr. Wanneer we spreken over de GPS-ontvanger (het apparaat dat je met paragliden meeneemt) zouden we hiervoor strikt genomen de afkorting GPSr (Global Positioning Satellite Receiver) moeten hanteren; de afkorting GPS refereert immers aan het hele systeem van satelieten. Aangezien het echter in de volksmond gebruikelijk is het toestel 'GPS' te noemen is die afkorting op deze website ook aangehouden wanneer we het over de GPS-ontvanger hebben.

Ter geruststelling: bij de aanschaf van een GPS is het dus niet nodig je eigen set satelieten te kopen en lanceren; ik ben niet vies van wat gadgets maar dat gaat zelfs mij te ver! ;o)



Selectiecriteria bij keuze type GPS

GPS speciaal voor (scherm)vliegen

GPS voor outdoor activiteiten

Voor het schermvliegen zijn diverse gecombineerde vario/GPS-apparaten beschikbaar van fabrikanten als Bräuniger (Compeo+, Competino+, IQ Basic GPS) / Flytec (6030, 6020, 6015), Aircotec (XC-Trainer Easy, XC-Trainer Easy+, XC-Trainer Pro, XC-Trainer 3DG), Renschler (CoMo), Flymaster (GPS, NAV, LIVE), Compass (C-Pilot Pro), Naviter (Oudie), Skytraxx en Digifly.

Wanneer echter wordt gekozen voor een 'gewone' outdoor GPS (een apparaat dat niet speciaal voor paragliding is ontworpen) dan zijn er een aantal zaken waarop voor het paragliden gelet moet worden.

Wanneer gemaakte vluchten ingediend worden voor wedstrijden dan is er één essentieel extra aandachtspunt:

G-Record/G Security Record (Security Signature in IGC-bestand). Om mee te kunnen doen aan een (FAI) overland competitie - bijvoorbeeld door op de OLC-site een geldige vlucht te kunnen plaatsen - moet de GPS de tijdens de vlucht geregistreerde posities opslaan in een tracklog in het interne geheugen van het apparaat.
Via diverse speciale softwareprogramma's (zoals MaxPunkte, SeeYou, GPSdump, GiPSy) kan de tracklog uit het interne geheugen van het apparaat worden uitgelezen en omgezet in een zogenaamd IGC-bestand. Dit IGC-bestand moet een tracklog bevatten met hoogte registratie (3D) en een geldig G-record hebben.
Het is dus de combinatie van een geschikte GPS-ontvanger en speciale uitleessoftware die het tot stand komen van een geldig G-Record beiden moeten ondersteunen.

Voor meer info over G-Record:

(IGC = International Gliding Commission)

Aan de hand van bovenstaande aandachtspunten en eisen kan bij een GPS-speciaalzaak een geschikt GPS-apparaat worden gekozen.

Zelf heb ik mijn GPS indertijd aangeschaft bij WayPoint; ze nemen daar uitgebreid de tijd voor je (ook als het druk is in de winkel), denken mee, geven goede voorlichting én hebben ook nog scherpe prijzen! Tevens faciliteert WayPoint het GPS forum & Waypoint - Garmin TV (Youtube kanaal). Beiden een aanrader! Waypoint
Wanneer gebruik wordt gemaakt van een outdoor GPS dan is er eigenlijk maar één merk dat in aanmerking komt: Garmin. Bijkomend voordeel is dat er op internet veel software te vinden is die geschikt is voor een GPS van Garmin; dit is handig wanneer bijvoorbeeld eigen kaarten gemaakt worden en dergelijke. Garmin




Garmin GPSmap 60CSx & 76CSx

Garmin heeft diverse GPS-en in het assortiment; op dit moment (voorjaar 2009) is de Garmin GPSmap 60CSx - ondanks dat er ondertussen nieuwere/geavanceerdere modellen uitgebracht zijn - nog steeds het meest geschikte apparaat (ook de Garmin GPSmap 76CSx - de maritieme variant - wordt veel gebruikt).

Enkele belangrijke kenmerken van de Garmin GPSmap 60CSx & 76CSx:

Garmin GPSmap 60CSx - System Setup
Garmin GPSmap 60CSx
Wellicht ten overvloede: de Garmin GPSmap 60CSx en GPSmap 76CSx zijn - afgezien van de behuizing (en verschillende lengte van de gebruikershandleiding) - identieke apparaten: dezelfde electronische componenten en dezelfde firmware. Garmin GPSmap 60CSx - System Setup
GPSmap 76CSx

Belangrijkste verschillen tussen de Garmin GPSmap 60CSx & 76CSx: Meer info (vergelijking met foto's): Gpsmap 60CSx meet 76CSx (Groundspeak Forums).



Garmin GPSmap 62st
Garmin GPSmap 62st
Update (juli 2010). In juli zijn de opvolgers geïntroduceerd: de Garmin GPSmap 62st (met voorgeladen topografische kaarten) en Garmin GPSmap 62s (zonder voorgeladen topografische kaarten) en de maritieme varianten Garmin GPSmap 78sc (met voorgeladen waterkaarten) en Garmin GPSmap 78s (zonder voorgeladen waterkaarten).
Het lijkt erop dat deze toestellen eveneens voor paragliding geschikt zijn.

Update (juli 2011). De 60-serie en 76-serie zijn uit productie genomen; daarvoor in de plaats dient dus nu gekozen te worden voor een toestel uit de 62-serie of de 78-serie (de maritieme variant).
Garmin GPSmap 78s
GPSmap 78s



Garmin GPSmap 62-serie & 78-serie

Garmin heeft diverse GPS-en in het assortiment; op dit moment (zomer 2011) is de Garmin GPSmap 62s (of 62st, 62sc, 62stc indien je behoefte hebt aan een voorgeladen topografische kaart en/of camera) - mede doordat de Garmin GPSmap 60CSx niet meer wordt gemaakt - het meest geschikte apparaat (respectievelijk de Garmin GPSmap 78s: de maritieme variant).

Enkele belangrijke kenmerken van de Garmin GPSmap 62-serie & 78-serie (bij modellen met een 's' in de lettercode achter het nummer):

Garmin GPSmap 62st
Garmin GPSmap 62st
Wellicht ten overvloede: de Garmin GPSmap 62s en GPSmap 78s zijn - afgezien van de behuizing (en verschillende lengte van de gebruikershandleiding) - identieke apparaten: dezelfde electronische componenten en dezelfde firmware. Garmin GPSmap 78s
GPSmap 78s

Belangrijkste verschillen tussen de Garmin GPSmap 62-serie & 78-serie:
Keuze GPS uit de Garmin GPSmap 62-serie & 78-serie.
Als ik nu een nieuwe GPS zou moeten aanschaffen ter vervanging van mijn 60CSx zou ik kiezen voor de 62s of 78s en wel om de volgende redenen.



Model Adviesprijs (zomer 2011) (Beschikbaar) intern geheugen Opmerking
GPSmap 62 € 299 1,7 GB Geen barometrische sensor, geen elektronisch kompas, geen microSD kaartslot.
GPSmap 62s € 399 1,7 GB Biedt alle benodigde functionaliteit.
GPSmap 62st € 449 0,5 GB Topografische kaart van onvoldoende meerwaarde, minder intern geheugen.
GPSmap 62sc € 499 3,5 GB Als 62s, echter met camera. Biedt plaats aan 2 microSD-kaarten.
GPSmap 62stc € 549 4,3 GB Als 62st, echter met camera. Biedt plaats aan 2 microSD-kaarten.
GPSmap 78 € 329 1,7 GB Geen barometrische sensor, geen elektronisch kompas.
GPSmap 78s € 379 1,7 GB Biedt alle benodigde functionaliteit.


In 2014 is de Garmin GPSmap 64-serie uitgebracht (64s, 64st), in grote lijnen is deze lijn vergelijkbaar met de 62-serie. Daarbij is geen nieuwe versie voor de 78-serie (de maritieme variant) verschenen.




Garmin GPSmap 60CSx v.s. 62s-serie (76CSx v.s. 78s-serie)

In de zomer van 2011 heb ik kort de gelegenheid gehad de Garmin GPSmap 62st tijdens het vliegen te testen (met dank aan Ton Raves) en zo te vergelijken met mijn huidige 60CSx. Hieronder een overzicht van de belangrijkste (voor paragliding relevante) bevindingen en verschillen ten opzichte van de 60CSx.


Conclusie. De 62-serie is een mooi apparaat: geen wereld van verschil met de 60CSx maar aanzienlijk sneller en een aantal hele handige verbeteringen die het gebruiksgemak vergroten. Dat gewerkt moet worden met Basecamp (Mapsource ontvangt geen gegevens meer van het apparaat) vind ik een behoorlijk nadeel, ook het schakelen tussen de interfacetypes vind ik een nadeel.

Voor die piloten die beschikken over een 60CSx en de overstap naar de nieuwere serie overwegen: ik zou dat afraden, de investering zou voor mij niet opwegen tegen de minimale extra functionaliteit die in de nieuwere modellen geboden wordt.

Meer informatie over de 62-serie:




Garmin GPSmap 78s en 62s(t): problemen met hoogteregistratie

Op 12 mei 2012 heb ik een Garmin GPSmap 78s aangeschaft (ter vervanging van de 60CSx); aanvankelijk was ik heel enthousiast over de 78s. Bij ingebruikname tijdens een vliegvakantie bleken enkele voor paragliding essentiële functies – in afwijking van de specificaties en gebruikershandleiding – niet correct te werken. Omdat Garmin niet kon garanderen dat ondergenoemde problemen niet zouden optreden wanneer een nieuwe 78s geleverd werd heeft de leverancier aangeboden het toestel terug te nemen.

Ervaringen van andere 78s/62s-gebruikers? Ik ben ontzettend benieuwd naar ervaringen van andere gebruikers van de 78s/62s/62st op dit punt.
Heb ik gewoon pech gehad met mijn 78s of is dit een kenmerkend probleem voor de 78s? En hoe zit het met de 62s/62st (exact hetzelfde apparaat als de 78s op de behuizing en het al dan niet aanwezig zijn van een topografische kaart na), vertoont die hetzelfde beeld?

Heb je hier ervaring mee dat hoor ik dat graag! Zeker wanneer een IGC-tracklog van dezelfde vlucht uit zowel een 78s/62s/62st als een 60CSx kan worden aangeleverd ben ik daarin bijzonder geïnteresseerd.


(Barometrische) hoogteregistratie

Op basis van verschillende bronnen maak ik op dat al sinds het verschijnen van de 62- en 78-serie problemen met de hoogteregistratie bekend zijn welke in de basis hardware gerelateerd zouden zijn. Aanvankelijk uitte zich dit in piekwaarden in de hoogteregistratie (figuur 1, figuur 2).

Mogelijk heeft Garmin ervoor gekozen piekwaarden in de gemeten waarden softwarematig in het toestel te middelen over een bepaalde tijd waardoor piekwaarden worden 'afgevlakt' om zo een gelijkmatig hoogteverloop te creëeren; dit is vanzelfsprekend puur speculatie maar het zou het gebrek aan detail met betrekking tot het onnauwkeurige hoogteverloop (verticale snelheid) wel verklaren.



De geconstateerde problemen worden aan de hand van onderstaande tracklogs geïllustreerd.

De hoogteregistratie reageert bij de 78s sterk vertraagd/gedempt: (variaties in) stijging en daling worden niet correct weergegeven maar over langere tijd uitgemiddeld. De 78s presteert wat dit betreft aanmerkelijk slechter dan de oudere 60CSx.

Voorbeeld 1: vlucht 25OGLOU1 (donderdag 24 mei 2012, 10:41:31 – 10:51:58 UTC)

Ter verificatie is gelijktijdig gevlogen met de Garmin 60CSx en 78s. De stijggebieden (thermiek op circa 10:44) en snelle daling (tot -15 m/sec op circa 10:48) zijn in de tracklog van de 60CSx wél zichtbaar, in de 78s niet.

Garmin 60CSx v.s. 78s


Garmin 60CSx
Garmin 78S
hoogteprofiel in MaxPunkte (boven: 60CSx, onder: 78s)

Garmin 60CSx
Garmin 78S
hoogteprofiel in Garmin Mapcource / Basecamp (boven: 60CSx, onder: 78s)

Voorbeeld 2: vlucht 25QGLOU1 (donderdag 24 mei 2012, 14:35:02 – 14:56:20 UTC)

Ter verificatie is gelijktijdig gevlogen met de Garmin 60CSx en 78s. De stijggebieden (tot circa 14:42) zijn in de tracklog van de 60CSx wél zichtbaar, in de 78s niet.

Garmin 60CSx v.s. 78s


Garmin 60CSx
Garmin 78S
hoogteprofiel in MaxPunkte (boven: 60CSx, onder: 78s)

Garmin 60CSx
Garmin 78S
hoogteprofiel in Garmin Mapcource / Basecamp (boven: 60CSx, onder: 78s)


Glijhoek ('glide ratio')

Sinds firmware versie 3.90 (van 14 februari 2012) wordt de actuele glijhoek ('glide ratio') op de 78s permanent onjuist weergegeven.
De weergegeven glijhoek (0.0:1) impliceert immers dat men loodrecht naar beneden beweegt hetgeen vanzelfsprekend niet aan de orde is.
Ondanks dat deze fout in de firmware gemeld is bij Garmin heeft Garmin dit tot op heden (firmware versie 4.10, 25 mei 2012) niet hersteld.

Zie ook de meldingen op ParaglidingForum (de berichten vanaf 25 februari 2012) voor de actuele stand van zaken.
Garmin 78s glide ratio error



Garmin kaartmateriaal

Er zijn verschillende typen Garmin kaartmateriaal beschikbaar voor de GPS:

Ik zou kiezen voor de routeerbare wegenkaart (City Navigator), deze kaarten bieden voldoende detail (alle normale wegen staan erop) en de GPS is dan tevens als navigatiesysteem in de auto te gebruiken (en bij een buitenlanding handig om terug te navigeren naar 'de bewoonde wereld'). Tevens past heel Europa dan op één 2GB microSD-kaart.

Er kan in principe maar één type kaartmateriaal op een geheugenkaart worden geplaatst (dus City Navigator óf de Topo-kaarten). Het schijnt via een omweg echter mogelijk te zijn de ene kaart transparant over de andere te maken: kaarten aanmaken met tweede transparante topokaart (GPS-Info.NL).




Geheugenkaarten voor Garmin GPS

Typen microSD-kaarten (SDSC / SDHC)

Er zijn verschillende typen microSD-kaarten verkrijgbaar. Sandisk microSD

De 'class' is een maat voor de maximale lees- en schrijfsnelheid van de kaart. De snelheid van de Garmin GPS-en zelf zal over het algemeen de beperkende factor zijn met betrekking tot de snelheid; een hogere 'class' zal dus vermoedelijk geen positief effect hebben op de snelheid tijdens het gebruik van de GPS. Indien de kaart ook los van de GPS wordt gebruikt en door middel van een kaartlezer verboden met een computer dan kan een sneller kaarttype wel een meerwaarde hebben (het lezen / kopiëren van bestanden gaat sneller).

Model Prijsindicatie (zomer 2011)
Sandisk MicroSD 2GB € 6
Kingston MicroSD 2GB € 4


Sandisk MicroSDHC 4GB € 6
Kingston MicroSDHC 4GB € 5
Kingston MicroSDHC 4GB, Class 10 € 9


Sandisk MicroSDHC 8GB € 10
Kingston MicroSDHC 8GB € 10
Kingston MicroSDHC 8GB, Class 10 € 14


Sandisk MicroSDHC 16GB € 13
Kingston MicroSDHC 16GB € 17
Kingston MicroSDHC 16GB, Class 10 € 40

Veel microSD-kaarten worden ook geleverd in combinatie met microSD-adapters; de micro-SD-kaart wordt in de (SD respectievelijk miniSD) adapter geschoven en is dan in een computer of kaartlezer in een SD- respectievelijk miniSD-slot te gebruiken.
microSD adapters


Aandachtspunten bij de indeling van de microSD(HC)-kaart


Meer informatie over microSD(HC) geheugenkaarten in relatie tot de Garmin GPS is te vinden via:




Bevestiging GPS aan vlieguitrusting

Luchtdruksensor gaatjes (vrij houden)

LET OP! Aan de achterzijde van de 60CSx zit een klein cirkeltje met 4 kleine gaatjes (bij de 76CSx is dit een gaatje in de vorm van een halve maan): deze gaatjes dienen open te blijven in verband met de meting van de luchtdruk, hier dus geen klittenband overheen plakken!



Uitstekende antenne

De Garmin GPSmap 60CSx & 62s-serie beschikken beide over een uitstekende antenne. Dat de antenne figuurlijk uitstekend is dat is natuurlijk geweldig, dat de antenne letterlijk uitstekend is kan een nadeel zijn wanneer er iets achter blijft haken of dit uitstekende deel klem komt te zitten. Let dus bijvoorbeeld op dat de uitstekende antenne niet uitsteekt voorbij de rand van de cockpit.

Ik heb helaas zelf ondervonden dat de uitstekende antenne af kan breken (zie foto). Gelukkig heeft de leverancier (WayPoint) dit in mijn geval overigens voor een hele nette prijs kunnen repareren.
Waypoint


Bevestiging op de frontcontainer

Ik heb de standaard Garmin 60-serie fietsstuursteun door middel van 3 kleine boutjes bevestigd op een stuk polycarbonaatplaat (bijvoorbeeld te bestellen bij Kunststofshop.nl) waar op de achterzijde zelfklevend klittenband is geplakt (bijvoorbeeld te bestellen bij Vliegerbedrijf 'de Paddestoel'). Vergeet niet de GPS met een koordje te borgen!











Bevestiging aan de borstband

Door een kort stukje PVC-pijp achter de borstband te doen en daaromheen een Garmin 60-serie fietsstuursteun klem te klemmen kan de 60CSx via de fietsstuursteun op de borstband worden geklikt. Tijdens het vliegen staat de borstband onder spanning waardoor de GPS netjes vlak blijft hangen. Vergeet niet de GPS met een koordje te borgen!